(NNT) - Tên tuổi của tiến sĩ Nobert Moss được biết đến ở VN 15 năm nay vì gắn liền với những ca phẫu thuật của các tuyển thủ nổi tiếng như Hồng Sơn, Minh Chiến, Quốc Cường... Nhưng ít người biết rằng ông còn có triển lãm sưu tập ảnh về cuộc sống người Việt năm 2006 ở Đức, và năm nay bốn triển lãm khác về VN sẽ được ông thực hiện tại Bonn...

Những chuyện chưa kể sau cánh cửa phòng mổ:

Năm nay 59 tuổi, ông thuộc thế hệ thanh niên Đức xuống đường phản đối cuộc chiến tranh ở VN trước năm 1968. “Tôi cảm thấy vô cùng gắn bó với VN bởi sự liên quan của cả một thế hệ thanh niên Đức xuống đường những năm xưa” - ông Moss nói như thế trong cuộc gặp với PV Tuổi Trẻ hôm 10-5 tại Hà Nội, ngày ông có mặt trong buổi khánh thành bệnh viện y học thể thao đầu tiên trị giá 52 tỉ đồng của VN.

Sự ra đời của bệnh viện này có phần công sức rất lớn của ông trong suốt nhiều năm qua từ những ca mổ cho các VĐV, những khóa đào tạo bác sĩ VN bằng tiền túi của ông, những chuyến đưa các chuyên gia giỏi của Đức sang VN làm việc.Thậm chí kiến trúc Bệnh viện Y học thể thao này cũng là của một kiến trúc sư người Đức mà ông đưa đến VN với yêu cầu thiết kế: “Bệnh viện phải được thiết kế mở như ngôi nhà dang tay đón mọi người”.

Suốt 15 năm qua, 142 bệnh nhân VN đã được ông phẫu thuật và trong số đó cựu tuyển thủ Hồng Sơn là VĐV nổi tiếng đầu tiên đến với ông. Ca mổ thu hút sự quan tâm của người hâm mộ VN vì thời điểm ấy Sơn là người hùng cùng đội tuyển VN đoạt HCB Tiger Cup 1996 và về nước trên đôi nạng gỗ sau khi đã “chiến đấu” hết mình.

“Có hai việc mà tôi nhớ về ca mổ của Hồng Sơn - bác sĩ Moss tâm sự - Ca mổ đầu tiên năm 1996 tại Đức khi Sơn bị đứt dây chằng chéo gối. Nhờ luyện tập đến “cắn răng, chảy nước mắt” trong vòng tám tháng liên tục, Sơn quay lại được sân cỏ. Nhưng ca mổ lần 2 của Sơn vài năm sau chỉ đủ mang Sơn lại cuộc sống đời thường. Đó là một bi kịch!”. Đến nay, ông vẫn còn cảm giác day dứt khi không thể giúp Sơn được nhiều hơn nữa.

Ông Moss còn nhớ như in trường hợp cầu thủ Thể Công khác là Đặng Thanh Phương. Phương đến với ông Moss sau SEA Games 22 với đầu gối nát bét vì quá tải và không chạy chữa đúng cách: đứt dây chằng, vỡ sụn chêm, viêm ổ khớp... Chừng ấy chấn thương rất khó có thể giúp Phương chơi bóng tiếp. Nhưng khó khăn ban đầu là chi phí cho ca phẫu thuật (8.000 USD) mới là bài toán nan giải. Ông Moss đã quyết định chạy chữa cho Phương tại Đức hơn hai tuần và chỉ lấy duy nhất 1.100 USD tiền thay khớp giả. Tất cả tiền ăn, ở và công lao của êkip phẫu thuật cho Phương đều được miễn phí.

Nhưng mong muốn của ông không phải là trực tiếp chạm tay vào tất cả ca mổ cho các tài năng thể thao VN. “Ý tưởng về y tế của tôi là phải tìm ra một con đường mở cho mọi người tham gia, mọi người phải được điều trị bất luận giàu nghèo, bởi hiện tại có một nguy cơ tiềm ẩn trên thế giới là y học đỉnh cao chỉ tồn tại để phục vụ một nhóm người rất giàu”.

Đường đi của bác sĩ Moss là tự bỏ tiền túi ra để đào tạo ngắn hạn các chuyên gia y học thể thao VN hoặc mang các chuyên gia y tế giỏi của Đức sang giúp VN bằng tiền túi của mình. Số tiền ấy được ông dành dụm suốt 35 năm làm nghề và tiết kiệm qua tiền công của hàng trăm ca mổ cho những ông hoàng Ả Rập giàu có, những người Anh, người Mỹ.

“Tôi có nhiều dự án y tế ở Mexico, Ấn Độ, Myanmar nhưng VN chiếm 50% các dự án của tôi, và tôi đã đưa sáu bác sĩ đến Bệnh viện St Joseph (Đức) nơi tôi làm giám đốc để học tập”. Trong số đó, ông Moss đã kể vài cái tên như tiến sĩ Lê Quý Phượng - giám đốc Bệnh viện Y học thể thao VN, thiếu tướng Nguyễn Tiến Bình - phó giám đốc Học viện Quân y...

“Phải hối hả truyền tiếp tình yêu VN:

” Những người quen biết bác sĩ Moss luôn ngạc nhiên về tình yêu VN đã “thấm đẫm vào máu” - như chính lời ông thú nhận. Với ông: “Góp phần xây dựng VN cũng là một phần lịch sử trong đời tôi và tôi quyết tâm cùng làm với những người bạn Việt”.

Không chỉ giúp VN chữa chạy cho các VĐV nổi tiếng, đào tạo chuyên gia y tế, ông còn có nỗi lo “những người Việt trẻ sẽ không hiểu sử mình”. Điều này không chỉ thể hiện qua lời nói, ông Moss có một bộ sưu tập quí giá hơn 1.000 bức ảnh “Những bức chân dung người Việt” (tên cuộc triển lãm của ông tại Viện Goethe, Hà Nội tháng 11-2006). Bộ sưu tập giá trị này được những người lính lê dương Pháp chụp từ thế kỷ 19 đến năm 1906, gửi về gia đình ở Pháp và lưu lạc qua Đức... Ông đã mua và nâng niu, giữ gìn những bức ảnh này.

Bộ sưu tập mới đây cũng được triển lãm ở Bonn trong sự ngạc nhiên của những người xem và đang được Nhà xuất bản Thế Giới ấn hành. Năm 2006, ông đã mua hơn 40 bức ảnh chiến tranh của nhà nhiếp ảnh chiến trường Đoàn Công Tính nhằm chuẩn bị cho loạt bốn triển lãm về VN qua các thời kỳ (có phần do ông chụp) tại Bonn trong thời gian tới.

Tiến sĩ y khoa Vũ Công Lập, người bạn thân của tiến sĩ Moss, đã kể về sự khâm phục khi chứng kiến ngôi nhà triển lãm riêng của ông Moss tại Đức và căn nhà gỗ của ông ở Cologne được lát bằng gỗ lim mang từ VN sang “để được sống trong lòng Việt” như lời ông nói.

Chưa hết, Johannes, cậu con trai 18 tuổi của ông, đã được ông cho sang VN học tập cách đây vài năm. Thay vì ở trong khách sạn hạng sang, Johannes đã được cha thuê thuyền cho đi hết những khu ổ chuột ven sông Sài Gòn. Ông nói: “Để Johannes hiểu người Việt còn khổ nhiều và phải yêu người dân Việt. Tôi phải truyền lại tình yêu ấy bởi mai này khi tôi ra đi, phải có người tiếp nối”.

Trước giờ đi khám cho Giáp Trí Dũng, một lực sĩ thể hình nổi tiếng, ông không quên nói: “Con trai tôi sắp tốt nghiệp phổ thông. Nguyện vọng của cháu là sang VN làm việc vài năm. Cháu yêu VN lắm!”. Nói xong ông nở nụ cười thật mãn nguyện...

Pham Trung